در حال دریافت اطلاعات ...
نکته 2: وای بر هر بدگوی و عیب جویی که مال یگرد آورد و برشمردش. پندارد مالش او را جاوید می کند ولی نه قعطا در آتش خورد کننده فروافکنده خواهد شد
نکته 3: به یقین با هر سختی آسانی است. پس هنگامی که از کار مهمی فارغ شدی به مهم دیگری بپرداز و در تمام این احوال به خدا تکیه کن
نکته 4: به راستی انسان را در رنج آفریدیم. گوید مال زیادی را در راه های خیر تباه کردم. آیا انسان گمان می کند هیچ کس او را ندیده است. آیا دو چشمش ندادیم و زبانی و دو لب. و هر دو راه خیر و شر را بدو نمودیم ولی انسان ناسپاس نمی خواست از گردنده عاقبت خیری بالا رود. و تو چه دانی آن گردنه سخت چیست؟ بنده ای را آزاد کردن یا در روز گرسنگی طعام دادن به یتیمی خویشاوند یا بی نوایی خاک نشین علاوه بر این در زمره کسانی باشد که ایمان آورده و یکدیگر را به شکیبایی و مهربانی سفارش کردن. اینانند خجستگان و کسانی که به انکار نشانه های ما پرداختند آنانند ناخجستگان شوم.
نکته: گردنه صعب العبور که انسان ناسپاس هرگز از آن عبور نمی کند، مجموعه ای است از اعمال خیر که عمدتا بر محور خدمت به خلق و کمک به ضعیفان و ناتوان دور می زند.
نکته 5: اما انسان هنگامی که پروردگارش او را برای آزمایش، عزیز می شمارد و نعمتش می دهد (مغرور می شود و) می گوید: پروردگارم مرا گرامی داشته است و اما هنگامی که برای امتحان روزیش را بر او تنگ می گرداند (مایوس می شود و) می گوید: پروردگارم مرا خوار کرده است. (یاس سر تا پای او را فرا می گیرد، و از پروردگارش می رنجد، غافل از اینکه اینها همه وسایل آزمایش و امتحان اوست. امتحانی که رمز پرورش و تکامل انسان، و به دنبال آن سبب استحققاق ثواب ، و در صورت مخالف مایه استحقاق عذاب است. سپس به شرح اعمالی که موجب دور از خدا و گرفتاری در چنگال مجازات الهی اشاره کرده می گوید:) چنان نیست که می پندارید (که اموالتان دلیل بر مقام شما نزد پروردگارتان است) شما یتیمان را گرامی نمی دارید و یکدیگر را بر اطعام مستمندان تشویق نمی کنید، میراث را (از طریق مشروع و نا مشروع) جمع کرده و می خورید. (مشروع مشکلی ندارد ولی در اینجا منظور می تواند این باشد که انفاق نمی کنید)
ای نفس مطمئنه خشنود و خدا پسند به سوی پروردگارت بازگرد و در میان بندگان من درآی و در بهشت من داخل شو
سوره فجر
نکته 6: سوگند به اسبان دونده زمانی که نفس زنان پیش می روند و سوگند به افروزندگان جرقه آتش و با سم های خود برق از سنگ ها همی جهانند و صبح گاهان هجوم آرند و با آن یورش گردی برانگیزند که انسان نسبت به پروردگارش سخت ناسپاس است و او خود بر این امر نیک گواه است و راستی او سخت شیفته مال است. مگر نمی داند که چون آنچه در گورهاست بیرون ریخته گردد و آنچه در سینه هاست فاش شود در چنان روزی پروردگارشان به حال ایشان نیک آگاه است.
نکته 7: هرکس به اندازه ذره ای نیکی کند هم وزن آن را خواهد دید و هرکس به اندازه ذره ای بدی کند هم وزن آن را خواهد دید.
سوره زلزله
نکته 8: سوگند به شب چون پرده افکند، سوگند به روز چون جلوه گری آغازد و سوگند به آن که نر و ماده را آفرید که همانا سعی و تلاش شما (در زندگی) مختلف است. (اشاره به این که شما در هر حال در زندگی آرام نخواهید گرفت و حتما به سعی و تلاشی دست می زنید و نیروهای خداداد که سرمایه های وجودتان است در مسیری خرج می شود، ببینید سعی و تلاش شما در کدام مسیر، به کدام سمت و دارای کدام نتیجه است؟ مبادا تمامی سرمایه های خود را بیهوده صرف کنید. پس مردم را به دو گروه تقسیم می نماید) اما آن کس که در راه خدا انفاق کند و پرهیزکاری پیش گیرد و جزای نیک الهی را تصدیق نماید ما او را در مسیر آسانی قرار می دهیم. اما کسی که بخل ورزد و از این راه بی نیازی طلبد و پاداش نیک الهی را تکذیب کند، به زودی او را در مسیر دشواری قرار می دهیم.
به یقین هدایت کردن از ماست و آخرت و دنیا از آنِ ماست. من شما را از آتشی که زبانه می کشد بیم می دهم. کسی جز بدبخترین مردم وارد آن نمی شود. (بدبخت ترین مردم کیست؟) همان کسی که آیات خدا را تکذیب کرد و به آن پشت نمود. (کل این آیات بیان می کند که این وظیفه شماست که تصمیم بگیرید و مرد راه باشید، بعلاوه پیمودن این راه به سودِ خود شماست و ما هیچ نیازی به آن نداریم) به زودی با تقواترین مردم از آن آتش سوزان دور نگه داشته خواهند شد. همان که مال خود را می دهد تا پاک شود و هیچ کس را نزد او حق نعمتی نیست تا بخواهد (به این وسیله) او را جزا دهد.تنها هدفش جلب رضای پروردگارش است. (یعنی انفاق مومنان پرهیزکار نه از روی ریاست و نه به خاطر جوابگویی خدمات سابق آن هاست، بلکه هدف نهایی آن ها تنها و تنها جلب رضای خداست.) و به زودی راضی و خشنود می شود
سوره لیل
نکته 9
(رستگاری بدون تهذیب نفس ممکن نیست) سوگند به خورشید و تابندگیش، سوگند به مه چون پی خورشید رود، سوگند به روز چون زمین را روشن گرداند، سوگند به شب چون پرده بر آن پوشد، سوگند به آسمان و آنکس که آن را بر افراشت، سوگند به زمین و آنکس که آن را گسترد، سوگند به نفس و آن کس که آن را درست کرد، (پس از این همه سوگند که بیشترین سوگندها در سوره های قرآن را شامل می شود) سپس پرهیزکاری و پلیدکاریش را به آن الهام کرد که هرکس آن را پاک گردانید، قطعا رستگار شد و هرکس آلوده اش ساخت، قطعا در باخت. (آری رستگاری از آن کسی است که نفس خویش را تربیت کند و رشد و نمو دهد، و از آلودگی به خلق و خوی شیطانی و گناه و عصیان و کفر پاک سازد و در حقیقت مسئله اصلی زندگی انسان نیز همین تزکیه است که اگر باشد سعادتمند است و الا بدبخت و بینوا است.)
سوره شمس
نکته 10: سوره غاشیه
آیا خبر غاشیه (= روز قیامت که حوادث وحشتناکش همه را پوشانده است) به تو رسیده است. در آن روز چهره هایی زبونند که تلاش کرده رنج بیهوده بردند. (تلاش و کوشش زیادی در زندگی دنیا به خرج می دهند ولی هیچ فایده ای جز خستگی نصیبشان نمی شود. نه عمل مقبولی در درگاه خدا دارند و نه آن همه ثروت که دارند به دردشان می خورد.) و (سرانجام این زحمتکشان خسته و بیهوده گر) در آتش سوزان وارد می شوند.
نکته 11: سوره اعلی
به یقین کسی که پاکی جست (و خود را تزکیه کرد)، رستگار شد و آن کس که نام پروردگارش را یاد کرد و نماز خواند. (به این ترتیب عامل رستگاری و فلاح را سه چیز معرفی می کند: تزکیه، ذکر نام خداوند و نماز. تزکیه معنای وسیعی دارد که هم پاکسازی روح از آلودگی شرک، و هم پاکسازی نفس از اخلاق رذیله و هم پاکسازی عمل از محرمات و هرگونه ریا و هم پاکسازی مال و جان به وسیله دادن زکات در راه خدا را شامل می شود. سپس به عامل اصلی انحراف از این برنامه فلاح و رستگاری اشاره می کند) ولی شما زندگی دنیا را مقدم می دارید. در حالی که آخرت بهتر و پایدارتر است.
نکته 12: سوره انشقاق
ای انسان حقا که تو به سوی پروردگار خود به سختی در تلاشی و او را ملاقات خواهی کرد. (این آیه اشاره به یکی از اصول اساسی حیات همه انسان ها است که همواره زندگی آمیخته با رنج و زحمت است حتی اگر هدف رسیدن به متاع دنیا باشد تا چه ر سد هدف رسیدن به قرب پروردگار باشد) پس کسی که نامه اعمالش به دست راستش داده شود به زودی حساب آسانی برای او می شود.
نکته 13: سوره انفطار
آنگاه که آسمان به هم بشکافد و آنگاه که اختران پراکنده شوند و آنگاه که دریاها از جا برکنده گردند و آنگاه که گورها زیر و زبر شوند، هر نفسی آنچه را پیش فرستاده و بازپس گذاشته بداند. عای انسان چه چیز تو را درباره پروردگار بزرگت مغرور ساخته، همان کس که تو را آفرید و اندام تو را درست کرد و آنگاه تو را سامان بخشید و به هر صورتی که خواست شما را ترکیب کرد. با این همه شما منکر روز جزایید و قطعا برای شما نگهبانانی گماشته شده است. فرشتگاه بزرگواری که نویسنده اعمال شما هستند. آنچه را می کنید می داند. قطعا نیکان به بهشت اندرند و بی شک بدکاران در دوزخند. روز جزا در آنجا در آیند. و از آن عذاب دور نخواهند بود. و تو چه دانی چیست روز جزا، باز چه دانی چیست روز جزا، روزی که کسی برای کسی هیچ کسی اختیاری ندارد و در آن روز فرمان از آن خداست.
نکته 14: سوره تکویر
و آنگاه که نامه ها ز هم بگشایند و آنگاه که آسمان ز هم شکافته شود و آنگاه که جحیم بر افروخته شود و آنگه که بهشت را فراپیش آرند، هر نفس بداند چه فراهم دیده. نه، نه سوگند به اختران گردان که از دیده نهان شوند و از نو آیند، سوگند به شب چو پشت گرداند، سوگند به صبح چون دمیدن گیرد که قرآن سخن فرشته بزرگواری است، نیرومند که پیش خداوند عرش بلند پایگاه است در آنجا امین است.
پس به کجا می روید. این سخن (قرآن) جز پندی برای عالمیان نیست. برای هر یک از شما که می خواهد به راه راست رود و تا خدا پروردگار جهانیان نخواهد، شما نیز نخواهید خواست.
نکته15: سوره عبس
کشته باد انسان چه ناسپاس است. او را از چه چیز آفریده است. از نطفه ای خلقش کرد و اندازه مقررش بخشید. سپس راه را بر او آسان گردانید آنگاه به مرگش رسانید و در قبرش نهاد. سپس چون بخواهد او را برانگیزد. ولی نه هنوز آنچه را به او دستور داده به جای نیاورده است.
پس چون فریاد گوش خراش در رسد روزی که آدمی از برادرش و از مادرش و پدرش و از همسرش و پسرانش می گریزد (سپس دلیل این فرار را بیان می کند) در آن روز هرکدام از آن ها وضعی دارد که او را کاملا به خود مشغول می سازد. در آن روز چهره هایی درخشانند، خندان و شادانند و در آن روز چهره هایی است که در آن ها غبار نشسته، و آن ها را تاریکی پوشانده است. آن ها همان کافران بد کارند.
نکته 16: سوره نازعات
سوگند به فرشتگانی که به سختی از کافران جان ستانند و فرشتگانی که جان مومنان را به آرامی گیرند.
پس آنگاه که آن هنگامی بزرگ در رسد آن روز است که انسان آنچه را که در پی آن کوشیده است به یاد آورد و جهنم برای هر که بیند آشکار گردد. اما هر که طغیان کرد و زندگی پست دنیا را برگزید پس جایگاه او همان آتش است و اما کسی که از ایستادن در برابر پروردگارش هراسید و نفس خود را از هوس بازداشت پس جایگاه او همان بهشت است.
نکته 17: سوره نبا
(نبأ عظیم = حادثه بزرگ یعنی روز قیامت)
ما شما را از عذابی نزدیک هشدار دادیم. روزی که آدمی آنچه را با دست خویش پیش فرستاده است بنگرد و کافر گوید کاش من خاک بودم.
نکته 18 :سوره انسان
آیا انسان را آن هنگام از روزگار به یاد آید که چیزی در خور یادکرد نبود. ما انسان را از نطفه ای آفریدیم تا او را بیازماییم و او را شنوا و بینا گردانیدیم. ما راه را به او نشان دادیم یا سپاس گذار خواهد بود یا ناسپاس گذار.
(پاداش عظیم ابرار) به یقین ابرار (و نیکان) از جامی می نوشند که با عطر خوشی آمیخته است. از چشمه ای که بندگان خاص خدا از آن می نوشند و از هرجا بخواهند آن را جاری می سازند. آنها به نذر خود وفا می کنند و از روزی که شر و عذابش گسترده است بیمناکند و غذای خود را با این که به آن علاقه و نیاز دارند به مسکین و یتیم و اسیر می دهند. (ابرار می گویند) ما شما را تنها به خاطر خدا اطعام می دهیم و هیچ پاداش و سپاسی از شما نمی خواهیم. ما از پروردگارمان از روزی سخت در هراسیم. (به پاس این عمل خداوند می فرماید:) خداوند آنان را از شر آن روز نگه می دارد و آن ها را می پذیرد در حالی که غرق شادی و سرورند.
(پس از بیان آیاتی درباره نعمت های بهشت به ابرار که در گروه صبر و فرمانبرداری از خداوند است به پنج دستور مهم برای موفقیت در اجرای حکم خداوند اشاره می کند) در اجرای حکم پروردگارت شکیبا (و با استقامت) باشد (خیلی مهم) و از هیچ گناهکار یا کافری اطاعت مکن (از آنجایی که صبر و استقامت بدون توکل به درگاه او ممکن نیست می فرماید:) و نام پروردگارت را هر صبح و شام یاد کن و در شبانگاه برای او سجده کن و مقدار طولانی از شب او را تسبیح گوی (که این خود پشتوانه کافی برای مبارزه با مشکلات است. در ادامه به افراد مجرم و کافر را بیان می کند) آن ها زندگی زودگذر دنیا را دوست دارند در حالی که روز سختی را در پشتِ سر خود رها می کنند (افق افکار آن ها از خور و خواب و شهوت بیرون نمی رود. سپس به کل بحث هایی که در این سوره آمده است - که مجموعا یک برنامه جامع سعادت را ارائه می دهد- اشاره کرده می گوید: این یک تذکر و یادآوری است، و هر کس بخواهد (با استفاده از آن) راهی به سوی پروردگارش برمی گزیند (وظیفه ما نشان دادن راه است، نه اجبار بر انتخاب. که این تاکیدی است بر آیات اول که فرمود ما راه را نشان دادیم ، خواه پذیرا شود و شکر این نعمت را به جای آورد یا روی بگرداند
نکته 19: سوره قیامت
ولی نه شما دنیای زودگذر را دوست دارید و آخرت را وا می گذارید. در آن روز چهره هایی شادابند، به سوی پروردگار خود می نگرند و در آن روز چهره هایی گرفته باشند چرا که دانند مورد عذابی کمر شکن قرار خواهند گرفت.
(آیات مربوط به مرگ) چنین نیست (که انسان می پندارد، او ایمان نمی آورد) تا موقعی که جان به گلوگاهش برسد. (در این هنگام اطرافیان او سراسیمه به دنبال راه نجاتی می گردند)و گفته می شود: آیا کسی هست که (این بیمار را از مرگ) نجات دهد؟ (در این حال او از زندگی به طور مطلق مایوس شده) و به جدایی از دنیا یقین پیدا کند. (البته از روایت مشخص است که لحظه مرگ بر مومن گواراست) مسیر همه خلایق در آن روز به سوی پروردگارت توست. (حال در اوایل سفر آخرت)در آن روز گفته شود او هرگز ایمان نیاورد و نماز نخواند بلکه تکذیب کرد و روی گردان شد.(سپس اینگونه افراد را مخاطب ساخته، و به عنوان تهدید می گوید) عذاب الهی برای شما شایسته تر است، شایسته تر، (باز هم تاکید می کند) عذاب الهی برای شما شایسته تر است، شایسته تر.
نکته 20: سوره مدثر
سوگند به ماه و سوگند به شامگاه چون پشت کند و سوگند به بامداد چون آشکار شود که آیات قرآن از پدیده های بزرگ است. بشر را پند دهنده است.
یاران دست راست در میان باغ ها از یکدیگر می پرسند درباره مجرمان چه چیز شما را در آتش سقر در آورد. گویند از نمازگذاران نبودیم و بی نوایان را غذا نمی دادیم و پیوسته با اهل باطل همنشین و همصدا بودیم.(اهل باطل در اینجا معنای وسیعی دارد که شامل کسانی است که وارد مجالس کسانی می شوند که آیات خدا را به باد استهزاء قرار می دهند ، شوخی های رکیک دارند، شرکت در مجالس غیبت و تهمت و لهو لعب ولی بیشتر در این آیه منظور جلساتی است که باعث ترویج شرک و کفر و بی دینی است)و روز جزا را دروغ می شمردیم تا مرگمان فرا رسید. چرا آنان از تذکر روی گردانند. گویی گورخرانی رمیده اند که از مقابل شیری فرار کرده اند (فرار مشرکان از آیات روح پرور قرآن)
*نکته 21: سوره مزمل
ای جامه به خویشتن فرو پیچیده به پا خیز شب را مگر اندکی، نیمی از شب یا اندکی از آن را بکاه یا بر آن نصف بیافزای و قرآن را شمرده شمرده (ترتیل) بخوان. (منظور از ترتیل اداء کلمات قرآن به صورت صحیح و دقت و تامل در مفاهیم آیات و اندیشه در نتایج آن است. به یاد داشته باشیم هدف از قرآن، این پیام الهی، تحقق بخشیدن به محتوای آن است. متاسفانه بسیاری از مسلمانان به الفاظ تکیه کرده اند در حالی که الفاظ اگرچه محترم ولی مقدمه ای است بر درک درست آن. در حقیقت دستور به قیام در شب مقدمه ای است برای بیان یک وظیفه سنگین که بدون خود سازی قبلی انجام آن ممکن نیست و به همین جهت می فرماید:)ما به زودی سخنی سنگین را به تو القا خواهیم کرد. (سنگنین از نظر محتوی، سنگین از نظر راه دعوت و برنامه ریزی و اجرای صحیح آن، سنگنین از نظر ...) قطعا برخواستن شب رنجش بیشتر و گفتار در آن هنگام راستین تر است (و این بدان دلیل است که ) در روز تلاش و کوشش مستمر و طولانی خواهی داشت. (سپس به ذکر پنج دستور که مکمل گفته های قبلی است می پردازد) و نام پروردگارت را یاد کن (یادی توام با لفظ و قلب) تنها به او دل ببند (و غیر او قطع امید کن و خالصانه به عبادتش بپرداز) همان پروردگار شرق و غرب که معبودی جز او نیست، او را نگهبان و وکیل خود انتخاب کن و در برابر آنچه (دشمنان) می گویند صابر و شکیبا باش و ب طرزی شایسته از آنان دوری گزین.
(در این آیه خداوند به کفار زمان پیامبر چنین هشدار می دهد:) شما (نیز) اگر کافر شوید چگونه خود را از عذاب الهی برکنار می دارید در آن روز که کودکان را پیر می کند (چه زیبا فرموده است)
(در این آیه پیرو آیات اول که به قیام شب مربوط بود می فرماید:) پروردگارت می داند که تو و گروهی از آنان که با تو هستند نزدیک دوسوم از شب یا نصف یا ثلث آن را به پا می خیزید. خداوند شب و روز را اندازه گیری می کند. (اما در روایات است که برخی از مسلمانان در نگاه داشتن حساب دچار مشکل می شدند به همین دلیل کل شب را قیام می کردند لذا خداوند در ادامه به این صورت تخفیف داد:) او می داند شما نمی توانید مقدار آن را به دقت اندازه گیری کنید، پس شما را بخشید، اکنون آنچه برای شما میسر است قرآن بخوانید. خداوند می داند به زودی گروهی از شما بیمار می شوند و عده ای دیگر در زمین سفر می کنند و در پی روزی خدا هستند و گروهی دیگر در راه خدا پیکار می کنند پس هر چه از قرآن میسر شد تلاوت کنید و نماز را بر پای دارید (نمازهای پنج گانه) و زکات را بپردازید (واجب) و وام نیکو به خدا دهید (انفاق) و هر کار خوبی برای خویش از پیش فرستید آن را نزد خدا بهتر و با پاداشی بیشتر باز خواهید یافت و از خدا طلب آمرزش کنید (یعنی مبادا با انجام این موارد خود را انسان کاملی بدانید و در حقیقت طلبکار تصور کنید، بلکه همیشه خود را مقصر بدانید و به درگاه او عذر خواه باشید ورنه سزاوار خداوندیش کس نتواند که به جا آورد) که خدا آمرزنده مهربان است. (شرایطی مانند بیماری و سفر و .. تنها نمونه هایی است. منظور این است که چون خدا می داند درگیر مشکلات روزمره زندگی خواهید بود به شما تخفیف می دهد. البته باز هم تاکید می شود که مهم خوب خواندن و تدبر و اندیشه است به همین دلیل از امام رضا (ع) نقل است که می فرماید: آن مقدار بخوانید که در آن خشوع قلب و صفای باطن و نشاط روحانی و معنوی باشد.